کد خبر ۵۰۴۲۰۹ انتشار : ۲۰ خرداد ۱۳۹۷ ساعت ۱۳:۳۳
کارشناس ارشد و پژوهشگر حوزه آب و محیط زیست:

کلانشهرها، پیچ و گلوگاه اصلی ابربحران آب هستند

شیراز- ذاکرنیوز- اگر قرار هست کاهش 60 تا 70 درصدی در مصرف آب شیراز اتفاق بیفتد بهتر است با یک هدف‏گذاری مشخص در سه حوزه هدر رفت آب در شبکه، فضای سبز شهری و بهداشت و شرب، در سرجمع سالیانه حدود 10 درصد اتفاق بیفتد.فارغ از این، همه چیز در حد شعار باقی می‏ ماند.

داریوش مختاری از فعالان و کارشناسان حوزه آب استان فارس در مصاحبه با ذاکرنیوز در رابطه با بحران آب در حوزه مصرف آب شهری و راهکارهای حل و کاستن از این بحران گفت: تامین آب شیراز برابر با 138 میلیون متر مکعب (حدود 4000 لیتر در ثانیه) هست که 70 درصد آن از  168 حلقه چاه و 30 درصد آن از سد درودزن تامین می شود. افزون بر آن، نزدیک به 85 حلقه چاه و چند چشمه و قنات، با آورد 2000 لیتر بر ثانیه، آب مورد نیاز فضای سبز شیراز که حدود 3400 هکتار هست را تامین می‏کند. آمار یادشده نشان می‏ دهد که سرانه تامین آب شهری در بخش شرب، بهداشت و خدمات در کلانشهر شیراز برابر با 209 لیتر در شبانه‏روز برای هر فرد بوده و سرانه فضای سبز (به جز 1100 هکتار فضای سبز ارتفاعات) برای هر هکتار فضای سبز نزدیک به 19000 متر مکعب هست. برای تکمیل تحلیل توجه شود که در مواقع کم‏آبی شدید، نمی‏توان از سد قیر (سلمان فارسی) به شیراز آبرسانی کرد! یا اینکه شاید پروژه انتقال آب به یک قدمی شیراز برسد، ولی برای چند روز دیرتر، خاصیت لازم را برای تامین آب از دست بدهد. همچنین، از دیدگاه آبشناسی، بنا نیست آب تمام شود. بلکه سکونتگاه‌های بشری در نتیجه یک شکاف زمانی بین تقاضای بالا برای آب و نبود امکان دسترسی به آب در یک زمان مشخص، دچار بیماری‏های واگیردار از جمله وبا، سالک و آنفلوآنزا شدند یا اینکه از تشنگی درگذشته‏اند. پس مساله، مدیریت زمان یا یک بازه زمانی است که غافلگیری پدید می‏آورد و زمینه کوچ گروهی از شهر و شورش‏های اجتماعی آتی و عصبی را پدید می‏آورد.

وی در ادامه گفتگو پیرامون ابربحران آب در کشور گفت: باید توجه شود که تامین آب کلانشهرها، سردر اصلی بحران آب کشور هست.  چنانچه کشاورزی، گلستان شود و یا کاملا خشک شود، آنچه که مهم هست، باید این امکان‏سنجی به عمل آید که تکلیف تامین آب شهرهای بزرگ و یا برای نمونه تامین آب هشری شیراز با 1850000 جمعیت و تهران با حدود 12 میلیون نفر جمعیت چه می‏شود؟ یقینا چاههای کشاورزی خشک می‏شوند و نمی‏توان به آبخوان‏ها خوشبین بود. اجرای پروژه انتقال آب از دریای عمان به استان فارس بسیار خوشبینانه هست. اعتبار مورد نیاز بیش از 2400 میلیارد تومان است که مطالعات آن به 7 سال زمان نیاز دارد و اجرای ان نیز حدود 10 سال زمان نیاز دارد. در نهایت برای تامین 4000 لیتر بر ثانیه، قیمت تمام‏شده هر مترمکعب آب برابر با 19500 تومان خواهد شد.

مختاری در ادامه گفتگو اظهار کرد: همه این گفته‏ ها از این بابت ارایه شد که کاهش مصرف آب کلانشهر به مراتب مهمتر از کاهش مصرف آب در کشاورزی است. و این مفهوم مدیریت است. اینکه باید تهدیدها را به درستی شناسایی کرد. نه اینکه همیشه شتاب زده اقدام به اجرای پروژه‏های سازه‏ای و سخت‏ افزاری کرد. با راهکارهای شتاب زده، ناکارآمد و با هزینه بالا که از سطحی‏ زدگی و نگاه فنی مهندسی مدیریت آب و فاضلاب در کشور ناشی می‏شود، نمی‏ توان از بحران آب شهری گذر کرد.

وی همچنین گفت: شرکتهای آب و فاضلاب با طرح شتابزده پروژه‏های انتقال آب، راهکارهای ارزان تر و ساده ‏تر را نادیده می‏گیرند. به طوری که با طرح این پروژه‏ ها، کاهش مصرف آب شهری فقط در حد یک شعار می‏ ماند و شرکتهای آب و فاضلاب هرگز مایل نیستند از درآمدشان از فروش آب کاسته شود. برای نمونه، چنانچه سرانه مصرف آب برای هر شهروند شیرازی که در پهنه خشک یا نیمه ‏خشک و اکنون بیابانی فارس زیست می‏ کند، برابر معیار سازمان ملل، 50 لیتر در شبانه‏ روز برای هر فرد، هدف ‏گذاری شود، امکان کاهش 60 درصدی در کاهش مصرف آب این شهر فراهم هست. در فضای سبز نیز با اجرای خشک منظرپردازی در فضای سبز شهری و اجرای آبیاری نوین در باغات خصوصی می‏توان به خوبی 50 درصد از مصرف آب فضای سبز کاست.

وی اشاره کرد که قوانین موجود از جمله قانون توسعه و بهینه سازی مصرف آب شهری، یک قانون ضعیف هست و هرگز زمینه پاسخگویی مدیران آب و فاضلاب و شهرداری‏ها را برای وضعیت به شدت ناکارآمد مدیریت شرکت‏های آب و فاضلاب فراهم نمی‏ کند. از این رو بهتر است کاهش 70 درصدی آب شهری و فضای سبز در دستور کار شرکت‏های آب و فاضلاب قرار بگیرد. جز این باشد، کلانشهرها خالی از سکنه می‏شوند. نباید همه هست و نیست ساکنان کلانشهرها، قربانی چند میلیارد تومان فروش سالیانه آب و تاکید بر سیاست‏های سازه‏ای ناکارآمد باشد. دست کم 15 سال اخیر شرکت‏های آب و فاضلاب از کاهش مصرف آب سخن می‏ گویند ولی سرانه مصرف آب شهری در تهران به 300 لیتر در شبانه‏ روز و در شیراز به 209 لیتر در شبانه‏ روز رسیده است. بنابراین کاهش مصرف آب، خواست واقعی مدیران شرکت‏های آب و فاضلاب در سطح کشور نیست. اگر قرار هست کاهش 60 تا 70 درصدی در مصرف آب شیراز اتفاق بیفتد بهتر است با یک هدف‏گذاری مشخص در سه حوزه هدر رفت آب در شبکه، فضای سبز شهری و بهداشت و شرب، در سرجمع سالیانه حدود 10 درصد اتفاق بیفتد.فارغ از این، همه چیز در حد شعار باقی می‏ماند.

برای اجرای پروزه‏های مدیریت مصرف آب شهری باید ردیف اعتبار جداگانه‏ای در بودجه سالیانه شرکت‏های آب و فاضلاب گنجانده شود. برای نمونه فقط در کلان شهر شیراز در یک بازه 10 ساله لازم است سالانه دست کم اعتباری بالغ بر ده میلیارد تومان برای اقدامات آموزش و فرهنگ‏ سازی و حدود 30 میلیارد تومان برای اقدامات سخت‏ افزاری (نصب شیرآلات و تجهیزات کاهنده مصرف آب، کاهش هدررفت آب در شبکه توزیع، پشتیبانی اکیپ های تعمیرات شبکه آب خانگی و همانند اینها) تامین اعتبار و هزینه شود. قاعده کار این است که کلان شهر شیراز، بلوک‏ بندی شود. نزدیک به 100 یا 200 یا هر تعداد که نیاز باشد، مددکار آب به منازل و مشترکین گسیل شوند. پیش از آن، نیازمندی آموزشی انجام شود و مددکاران آموزش داده شوند. تا کم کم زمینه تغییر نگرش و بهبود انگیزش مشترکان برای کاهش مصرف فراهم شود. گامهایی آهسته، پیوسته و محکم، نیاز هست. ولی زیربنایی و با اثربخشی مشخص و کمی و هدفمند که منجر به نتیجه مشخص در کاهش مصرف آب شود.

وی اظهار داشت: افزایش آب‏ بهای شهری از دیدگاه عقلانیت اقتصادی برای کاهش مصرف آب منطقی به نظر می‏رسد ولی ایستادگی شرکتهای آبفا در برابر کاهش مصرف آب شهری را چند برابر می‏کند و اگر الان در حد شعار و تبلیغات از کاهش مصرف سخن می‏گویند، با افزایش آب‏بها از هر اقدامی برای جلوگیری از کاهش مصرف آب خودداری نخواهند کرد.

سامانه پیامک : 30008830303000پست الکترونیک: info@zakernews.ir